مطالعات راهبردی بسیج

مطالعات راهبردی بسیج

راهبردهای استقامتی پیامبر اکرم(ص) در مقابل طاغوت، بارویکرد قرآنی، روایی و تاریخی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث،واحدتهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاداسلامی، تهران، ایران
چکیده
قرآن کریم استقامت پیامبراکرم(ص) در مقابل طاغوت ها را ضرورت انکارناپذیر، برای حیات اسلام دانسته است. استقامت پیامبر(ص) به عنوان یک رویکرد مبتنی بر ارزش های توحیدی، تنها به جنگ نظامی منحصر نشده است و دارای ویژگی های منحصر به فردی است که در وضعیت کنونی کشور و لزوم عبور از مشکلات، اهمیت مضاعف یافته است. در این مقاله در پی پاسخ به این سوال هستیم که پیامبر(ص) برای خنثی سازی تهدیدات طاغوت ها از چه راهبردهای استقامتی و مبارزاتی بهره جسته است؟ در این پژوهش که از لحاظ روش کیفی است با بهره گیری از تحلیل مضمون و تشکیل شبکه مضامین، راهبردهای استقامتی نبی مکرم(ص) در سه بخش مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر، مبتنی بر سیره مبارزاتی ایشان و با استناد به آیات قرآن و تاریخ پیامبر(ص) دسته بندی شده است. داده ها با بهره گیری از نرم افزار مکس کیودا و به صورت کدگذاری سه مرحله ای انجام شده و برای تایید قابلیت اعتماد یافته ها نیز از روش همتایی استفاده شده است. بنا بر این بر اساس یافته های این پژوهش، شناخت صحیح و منطقی از توطئه ها در جنگ شناختی دشمن، نفی انفعال و خود باختگی در برابر فشارهای اقتصادی و شرطی طاغوت ها، ایجاد شبکه منسجم و کادرسازی برای مقابله با طاغوت ها و لزوم طاغوت ستیزی و سیاست عدم اعتماد و تکیه بردشمن، از راهبردهای اصلی پیامبر(ص) بر علیه طاغوت ها می باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

6- منابع
1-6- منابع فارسی و عربی  
* قرآن کریم
* نهج البلاغه
1- ابن سعد، محمدبن سعد (1452ق)،  الطبقات الکبری، بیروت: دار احیاء التراث العربی
2- ابن کثیر، ابوالفداء (1966م)،  البدایه و النهایه. بیروت: مکتبه المعارف
3- ابن هشام، عبدالملک (1412ق)، السیره النبویه، چاپ اول، بیروت: دار احیاء التراث العربی
4- اراکی، محسن.( 1425ق) ،نظریه الحکم فی الاسلام، قم: مجمع اندیشه اسلامی
5- البکری،احمد بن عبدالله. (1415ق)، الانوار فی مولود النبی محمد(ص)، قم: الشریف الرضی
6- البلاذری، احمدبن­یحیی (1417ق)، فتوح البلدان، چاپ اول، ترجمه محمد توکل، تهران: نشر نقره
7- سبحانی، جعفر. (1385ش)، فروغ ابدیت: تجزیه و تحلیل کاملی از زندگی پیامبر(ص)، قم: بوستان کتاب
8- جان احمدی، فاطمه (1397ش)، مبانی و ساز و کارهای دگرگونی فرهنگی عصر­نبوی- شماره28- ص25تا 48، فصلنامه تاریخ اسلام
9- جوادی آملی، عبدالله. (1394ش). وحی و نبوت در قرآن. قم: نشر سرا
10- الجوهری الفارابی، اسماعیل بن حمان.(1404ق).  الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه، چاپ سوم.  بیروت :  دارالفکر
11- حاکم نیشابوری، محمدبن عبدالله(1435ق)، المستدرک علی صحیحین، بیروت: دارالتاصیل
12- حسینی زبیدی، سیدمرتضی.(1414ق). تاج العروس من جواهرالقاموس. چاپ اول. بیروت: دارالفکر
13- حسینی شاه عبدالعظیمی، سیدحسین.(1414ق). تفسیر اثنی عشری. تهران:  میقات
14- امام خامنه­ای، سیدعلی، مجموعه بیانات، قابل دسترسی در Khamenei.ir
15- امام‌خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم، چاپ پنجم، ۱۳۸۹ش.
16- زاهدی تیر، اصغر.(1398ش). بررسی مفهوم مقاومت با رویکرد اجتماعی. نشریه مطالعات تفسیری، شماره 38، ص 236-221
17- سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن.( 1404ق). الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، چاپ اول.  قم: مکتبة آیت‌الله المرعشی نجفی(ره)
18- صادقی تهرانی، محمد. (1406ق). الفرقان فی تفسیرالقرآن. چاپ دوم. تهران: فرهنگ اسلامی
19- صدوق، محمدبن علی. (1413ق). من لا یحضره الفقیه. چاپ دوم. قم:  دفتر انتشارات اسلامی
20- طائب، مهدی. (1395ش)، سیری در عملیات روانی در اسلام، بخش دوم، شماره 23، ص4تا 37، فصلنامه مطالعات عملیات روانی
21- طباطبائی، سید محمد حسین.(1374). المیزان. قم:  دفتر انتشارات اسلامی
22- طباطبائی، سیدمحمد حسین.(1394). جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن. قم: سازمان تبلیغات اسلامی
23- طبرسی، فضل بن‌حسن.(1360ش).  مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تحقیق رضا ستوده، چاپ اول، تهران: انتشارات فراهانی
24- طبری، ابوجعفر محمد بن جبیر.(1412ق).جامع البیان. چاپ اول. بیروت:  دار المعرفه
25- الطریحی، فخرالدین. (1375ش). مجمع البحرین. نجف: مکتبه المرتضویه
26- عابدی جعفری، حسن و همکاران.(1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین. نشریه: اندیشه مدیریت راهبردی، ص 198-151
27- العاملی، مرتضی. (1426ق). الصحیح من سیره النبی الاعظم. بیروت: دارالحدیث  
28- کاظمی، سید آصف. (1395ش). تاثیر سیره حضرت خدیجه در شکل­گیری و گسترش اسلام، نشریه: سیره و سخن اهل بیت،شماره دوم،ص92-120
29- الکحیل، عبدالوهاب. (1374ش)، الموقف من الحرب النفسیه فی صدر الاسلام.  ترجمه: محمد تقی رهبر. تهران: بنیاد بعثت
30- کلینی، محمدبن یعقوب.(1375ش). کافی. چاپ سوم. قم:  انتشارات اسوه  
 31-یثی واسطی، (1376ش). عیون الحکم و المواعظ. چاپ اول، قم: موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث
32- مجلسی، محمدباقر.(1315ق). بحارالانوار. بیروت: دارالکتب الاسلامیه
33-  مصباح یزدی، محمدتقی. (1397ش). جامعه وتاریخ ازدیدگاه قران. چاپ پنجم. تهران:  شرکت نشر بین الملل سازمان تبلیغات
34- مصطفوی،  حسن.(1386ش). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: مرکز نشر آثار علامه مصطفوی
35- مطهری، مرتضی(1393ش)، ده گفتار، تهران: صدرا
36- مطهری، مرتضی.(1400ش)، سیری در سیره نبوی، تهران: صدرا
37- مطهری، مرتضی.( 1391)، زندگی جاوید یا حیات اخروی، تهران، صدرا
38- مطهری، مرتضی. (1394)، پیامبر شناسی، تهران: بینش مطهر
39- مفید، محمدبن نعمان.( 1414ق)، مسار الشیعه فی مختصر تواریخ الشیعه، نجف: دارالمفید
40- مقاتل بن سلیمان، ابوالحسن. (1423ق) تفسیر مقاتل بن سلیمان، بیروت: دار احیاء التراث
41- مکارم شیرازی، ناصر.(1385ش). نمونه.تهران:  وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
42- المنجمد، معلوف. (1382ش)،  الحیاه النبویه الاخلاقیه فی البعد الفردی و الاجتماعی، بیروت: دار احیاء التراث
43- میرقادری، سیدفضل الله.(1398)، بن مایه­های ادبیات مقاومت، نشریه ادبیات دینی، شماره 26
44- واقدی، محمد بن عمر.(1369ش)، تاریخ جنگ­های پیامبر، ترجمه محمود مهدوی، چاپ دوم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی
45- ویری، محسن. (1395ش)، شیوه های فرهنگی ارتباطی پیامبر در عهد مکی،تهران،فصلنامه دانشگاه امام صادق(ع)،شماره 20 
43- یعقوبی، احمدبن ابی­یعقوب، 1371ش. تاریخ یعقوبی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
2-6- منابع لاتین
Attrid- stirling- genifer(2001). Thematic networks: an  analytic  tool  for qualitative  research. Qualitative research. Volume 1 . issue3 . 385- 405
Giddens, Anthony, (1386). Sociology. Translated by Manouchehr Sabouri. Tehran, Ney Publishing
Given. L.m (2008) . the sage  encycIopedia   of  qualitative  research  methods.  sage
Gibbon . advard (1838) .      Alsirag.net/English/opinion IIIE.NET  History of decline and fall of the roman empire, London ،
Mendras, Henry. (1384). Basics of Sociology. Sixth edition. Translated by Baqerparham. Tehran: Amir Kabir
Montgomery Watt, Muhammad the Prophet and Politician, translated by: Ismail Walizadeh, pp. 296-294