مطالعات راهبردی بسیج

مطالعات راهبردی بسیج

تحلیل وصیت‌نامه فرماندهان شهید پایتخت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری مدیریت راهبردی، گروه مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
2 دکتری مدیریت بازرگانی، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
وصیت‌نامه شهدا، مهم‌ترین سند مکتوب و قابل ارجاع جهت رسیدن به درک صحیحی از بینش و منش و کنش شهداست و جزو آثار ادبی گران‌قدر بازمانده از هشت سال دفاع مقدس محسوب می‌شود. اکثر وصایای شهدا در شب پیش از نبرد و در جبهه‌ها نوشته شده است. تحلیل وصیت‌های به‌جای‌مانده، یکی از راهکارهای اساسی برای خلق میثاق ارزشی میان نسل دفاع مقدس و نسل امروز است که جنگ تحمیلی را ندیده و تنها شنیده است. هدف تحقیق کنونی، تحلیل وصایای فرماندهان شهید پایتخت به روش تحلیل مضمون است. جامعه آماری کلیه وصایا فرماندهان شهید پایتخت است که باتوجه‌به متغیر دردسترس‌بودن متن کامل، در نهایت با تحلیل 100 وصیت‌نامه اشباع نظری حاصل شد. 19 مضمون فرعی در 5 مضمون اصلی دسته‌بندی شدند. نتایج نشان داد که مهم‌ترین وصایای شهدا مربوط به مفاهیم ارزشی (اخلاقی، دینی، انسانی)، رفتاری (خدمت‌گزاری، ولایت‌مداری، حق طلبی، عملگرایی)، تکلیفی (ادای واجبات و پایبندی به مستحبات، مناجات و توسل به ائمه طاهرین (ع)، حفظ حجاب و عفت)، نگرشی (آخرت‌اندیشی، امیدواری، وحدت‌گرایی، آزادگی، شهادت‌طلبی) و دانشی (خودشناسی، جهان‌بینی اسلامی، دعوت به مطالعه و اصول تربیتی) بوده است. در پایان پیشنهاد می‌شود، توصیه‌های شهدا در قالب ارزشمند هنری و ادبی به صورت عمومی و یا در کتاب‌های داستان و فیلم‌های مستند به نسل جدید آموزش داده شود تا انتقال ارزش‌های بین نسلی رخ دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

6- منابع
منابع دینی
قرآن کریم
مقاله­ها
اخوان ارمکی، عباسعلی (1390). بازخوانی وصیت‌نامه شهدا راهکاری برای تقویت فرهنگ ایثار و شهادت. چکیده مقالات همایش ملی فرهنگ ایثار و شهادت. انتشارات دانشکده اصول‌الدین.
اعتمادزاده، هدایت اله؛ امیریان، ابراهیم (1395). بررسی دیدگاه تربیتی شهدای جنگ تحمیلی استان کرمانشاه به استناد وصیت‌نامه آن‌ها. دوفصلنامه علمی پژوهشی پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی دانشکده علوم انسانی اسلامی و قدرت نرم دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (9). 6 (14). 197-235.
افتخاری، اصغر؛ جانی پور، محمد (1392). منابع قدرت نرم انقلاب اسلامی ایران، مطالعه موردی: تحلیل وصیت‌نامه شهدای دانشگاه  امام صادق (ع). فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشنامه انقلاب اسلامی. 3 (9). 23-46.
پشتدار، علی‌محمد؛ میرکاظمی؛ سید محمد (1391). نقد و بررسی وصایای فرماندهان شهید لشکر از دیدگاه نشانه‌شناسی. کتاب ماه ادبیات مهر، شماره 180، 17-23.
جلیلیان، حسین (1399). الگوی تفکر راهبردی مدیران جهادی براساس وصیت‌نامه الهی سیاسی شهید قاسم سلیمانی. مدیریت اسلامی، 28(3). 111-93.
خسروی زارگز، مسلم؛ بخشی، سمیه (1396). انگیزه‌سنجی رزمندگان اسلام برای حضور در دفاع مقدس؛ بررسی محتوای وصیت‌نامه‌های شهدا. دوفصلنامه علمی‌پژوهشی پاسداری فرهنگی انقلابی اسلامی دانشکده علوم‌انسانی و قدرت نرم دانشگاه‌های افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع). 7 (15). 1-28.
دبیری، مینا (1394). تحلیل زیباشناسی وصیت‌نامه شهدای کهکیلوییه و بویراحمد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جنوب تهران.
ربیعی، علی؛ تمنایی، امیرحسین (1392). تحلیل گفتمان وصیت‌نامه شهدای جنگ تحمیلی. مطالعات جامعه‌شناختی، 20 (2). 186-161.
زرگران خوزانی، فاطمه؛ رحمانسرشت، حسین؛ سبحانی، سید محمد؛ فخری، فاطمه (1400). پیامدهای راهبرد هم‌آفرینی ارزش در خدمات آموزشی. دوماهنامه علمی‌پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی. 12 (6). 122-136.
سلمان‌پور سیاوشی، غلامرضا؛ رشیدی آل هاشم؛ محمدرضا؛ حافظی صفت؛ محمد (1399). شناسایی مولفه‌های گفتمان مقاومت انقلابی شهدا در تحقق بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. دوفصلنامه علمی پژوهشی پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی دانشکده علوم انسانی اسلامی و قدرت نرم دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع). 10 (21). 55-87.
صفی پوریان، نصرت (1385). بررسی عوامل انگیزشی در شهادت‌طلبی کارکنان لشکر 23 تکاور نزاجا، فصلنامه علوم و فنون نظامی. 3(6). 105-115.
عابدی کوشالشاه؛ غلامرضا؛ کرم‌پور، روزا، باصری، علی (1400). بازشناسی جایگاه معنایی ارزش‌های اجتماعی در وصایای شهدا (شهدای دفاع مقدس و شهدای مدافع حرم). مطالعات راهبردی بسیج، سال بیست و چهارم، شماره 92، 63-37.
عابدینی، علی؛ زارعی متین؛ حسن؛ کردنائیج، اسداله؛ عابدینی، حسین (1398). طراحی و تبیین الگوی سرمایه اجتماعی براساس وصایای فرماندهان شهید دفاع مقدس. فصلنامه علمی‌پژوهشی پژوهش‌نامه انقلاب اسلامی، 9 (33). 89-112.
فروغ زاده، سیمین؛ سلطانی، سحر (1397). تحلیل محتوای وصیت نامه شهدا (با تاکید بر مفاهیم الگو و توسل به ائمه). پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، شماره 17، 31-57.
مهربانی، قربانعلی؛ زرگران خوزانی، فاطمه (1401). واکاوی جهاد تبیین: پژوهشی مبتنی بر تحلیل مضمون در بیانات مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی). مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی, 6(24), 383-414.
میرکاظمی، محمد (1390). نقد و بررسی وصایای فرماندهان شهید از دیدگاه نشانه‌شناسی. دانشگاه پیام‌نور تهران، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد زبان و ادبیات فارسی.
نظری، محمود؛ سرمدی، محمدرضا؛ فرج الهی؛ مهران؛ اسمعیلی؛ زهره (1398). کشف مبانی فلسفی آموزه‌های تربیتی وصیت‌نامه شهدای دانشجوی دوران دفاع مقدس. نشریه علمی پژوهشی در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی. 27 (44). 137-111.
کتاب­ها
بهجت، محمدتقی (1382). رساله توضیح‌المسائل. قم: دفتر حضرت آیت‌اله العظمی محمد تقی بهجت. انتشارات شفق.
شریعتی، علی (1361). حسین وارث آدم و بحثی راجع به شهید، تهران، نشر قلم.
مطهری، مرتضی (1365). حماسه حسینی، تهران، انتشارات صدرا، جلد سوم.
موسوی خمینی، روح‌الله (1379). صحیفه امام، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)
وسائل‌الشیعه، ج 11، ص 10، ح 21.
منابع اینترنتی
مجموعه دستورالعمل‌های مرکز اسناد ایثارگران، 1387
بیانات در دیدار جمعی از خانواده‌های شهدا، 17/02/1376
بیانات در دیدار خانواده‌های شهدای نیروهای مسلح، 04/07/1380
بیانات در دیدار خانواده‌های شهدا و جانبازان قم، 28/07/1389
بیانات در دیدار اعضای ستادهای کنگره شهدای امور تربیتی، کنگره شهدای دانشجو و کنگره شهدای هنرمند، 27/11/1393
بیانات در دیدار خانواده‌های شهدای هفتم تیر و جمعی از خانواده‌های شهدای استان تهران، 06/04/1394
بیانات در دیدار اعضای ستادهای برگزاری کنگره شهدای استان‌های کهگیلویه و بویراحمد و خراسان شمالی، 05/07/1395
بیانات در دیدار خانواده‌های شهدای مرزبان و مدافع حرم، 28/03/1396
بیانات در دیدار دست‌اندرکاران کنگره بزرگداشت شهدای استان قزوین، 14/08/1397
بیانات در دیدار جمعی از خانواده‌های شهدا، 21/09/1397
بیانات در دیدار اعضای ستاد برگزاری کنگره ملی چهارهزار شهید استان یزد، 25/12/1399
بیانات در دیدار دست‌اندرکاران کنگره شهدای جامعه عشایری کشور، 22/03/1401
بیانات در دیدار دست‌اندرکاران کنگره شهدای استان قم، 08/08/1401
بیانات در دیدار اعضای ستاد مرکزی کنگره ملی شهدای سبزوار و نیشابور، 09/03/1402
بیانات در دیدار خانواده‌های شهید، 04/04/1402
 
References (in Persian)
Religious sources
The Qur'an
Articles
Abedini, A., Zarei Matin, H., Kordnaeij, A., & Abedini, H. (2020). Designing Social Capital Model Based on testaments of martyred commanders in Iran-Iraq war, The Scientific Quarterly of Islamic Revolution Research is a scientific journal based on Regulation. 9(33), 89-112. doi: 10.22084/rjir.2020.19794.2851
Akhavan Aramaki, AA (2011). Reading the martyrs' wills is a way to strengthen the culture of sacrifice and martyrdom. Abstract of the articles of the National Conference on the Culture of Sacrifice and Martyrdom. Publications of Osuluddin Faculty.
Debiri, M (2014). Aesthetics analysis of the wills of martyrs Kohgiluyeh and Boyer Ahmad, master's thesis, Islamic Azad University, south branch of Tehran.
Etemadzadeh, H; Amirian, I (2016).The Survey of the Educational View of the Imposed War Martyrs of Kermanshah Province based on their will (testament). Bi-Quarterly Journal of Cultural Guardianship of the Islamic, 6(14), 197-235.
Eftekhari, A., & Janipoor, M. (2014). Sources of I.R.Irans Soft Power. Case Study: Analysis of the Wills of the Martyrs of Imam Sadiq University, The Scientific Quarterly of Islamic Revolution Research is a scientific journal based on Regulation3(9), 23-46.
Forughzadeh, S., & Soltani, S. (2018). Content Analysis of Martyrs' Wills Content Analysis of Martyrs' Wills (Emphasizing the Concepts of Model and Appeal to the Imams). Bi-Quarterly Journal of Cultural Guardianship of the Islamic, 8(17), 31-57.
Jalilian, H. (2021). The Model of Strategic Thinking of Jihadi Leaders on the Basis of the Godly Political Will of Martyr Ghasem Soleimani. Scientific Journal of Islamic Management, 28(4), 93-111.
Karampour, R., Abedikoshalshah, G., & Baseri, A. (2021). Recognition of the semantic position of social values in the wills of the martyrs (martyrs of the holy defense and martyrs defending the shrine). Basij Strategic Studies, 24(92), 37-63.
Khosravi Zargaz, M; Bakhshi, S  (2017). Scaling the Motivation of the Islamic Combatant’s Attention at the Sacred Defense (A Content Analysis on the wills of the Martyrs) Scaling the Motivation of the Islamic Combatantâs Attention at the Sacred Defense (A Content Analysis on the wills of the Martyrs). Bi-Quarterly Journal of Cultural Guardianship of the Islamic, 7(15), 1-28.
Mehrabani, G., & Zargaran Khouzani, F. (2023). Exploring the Explanation Jihad: A Research Based on Thematic-Analysis Methodology in Supreme Leader’s Speeches. Interdisciplinary Studies on Strategic Knowledge, 6(24), 383-414.
Mirkazemi, M (2018). Criticism of the wills of the martyred commanders from the semiotic point of view. Payamnoor University, Tehran, Master thesis of Persian language and literature.
Pushtdar, AM; Mirkazmi; SM (2012). Criticism of the wills of the commanders of martyrs from the point of view of semiotics. Mehr Literary Book of the Month, No. 180, 17-23.
Rabiee, A., & Tamanaee, A. (2014). A discourse analysis of the martyrs’ will of the Iraqi imposed war on Iran. Sociological Review, 20(2), 161-186. doi: 10.22059/jsr.2014.56277
Safipoorian, N. (2006). Investigating the Motivational Factors in the Martyrdom of the Staff of the 23rd Division of Ranger, Nazaja. Military Science and Tactics, 3(6), 106-115.
Salmanpour Siavashi, G., & Rashidi Al Hashem, D. S. M. R. (2020). Identifying the components of the discourse of the revolutionary resistance of the martyrs In fulfilling the statement, the second step of the Islamic Revolution. Bi-Quarterly Journal of Cultural Guardianship of the Islamic, 10(21), 55-87.
Sarmadi, M. R., Nazari, M., Farajollahi, M., & Esmaeili, Z. (2019). Exploring the Philosophical Foundations of Instructive Lessons in the Wills of the Martyred University Students During the Holy Defense. Research in Islamic Education Issues, 27(44), 111-137.
Zargaran Khouzani, F., Rahmanseresht, H., sobhani, S. M., & fakhri, F. (2022). Consequences of Value Co-creation Strategy in Educational Services. Journal of New Approaches in Educational Administration, 12(6), 136-122. doi: 10.30495/jedu.2022.25429.5059.
Books
Bahjat, MT (2002). Treatise on explanation of problems. Qom: Office of Ayatollah Mohammad Taghi Behjat. Shafaq Publications.
Motahari, M (198). Husaynian Epic, Tehran, Sadra Publishing House, Volume 3.
Shariati, Ali (1982). Hossein the Heir of Adam and a discussion about the martyr, Tehran, Qalam.
 Mousavi Khomeini, R, (No Date). Sahifa Imam, Tehran: Institute for Organizing and Publishing Imam Khomeini's Works
Wasa'il al-Shi'a,vol. 11, p. 10, h 21.
Websites
https://farsi.khamenei.ir/