مطالعات راهبردی بسیج

مطالعات راهبردی بسیج

تبیین ابعاد و مولفه‌های هویت در نظام انقلابی مبتنی بر اندیشه‌های سیاسی امام خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی ، اصفهان، ایران
3 استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
هویت در نظام انقلاب اسلامی ایران، بر اساس اندیشه‌های سیاسی امام خامنه‌ای، یک مفهوم چندبعدی و پویاست که شامل ابعاد فرهنگی، دینی، اجتماعی و سیاسی است. امام خامنه‌ای با تأکید بر پیوند ناگسستنی میان دین و سیاست، هویت اسلامی-انقلابی را به عنوان رکن اساسی در شکل‌دهی به جامعه اسلامی مطرح می‌کنند. این پژوهش با هدف تبیین اندیشه سیاسی امام خامنه ای پیرامون مولفه‌های هویت در نظام انقلابی است و با بررسی ابعاد مختلف هویت در گفتمان انقلاب اسلامی، به تبیین نقش مؤلفه‌های مذکور در تقویت و استمرار نظام انقلابی می‌پردازد و تلاش می‌کند تا با تحلیل دیدگاه‌های امام خامنه‌ای، نقش این هویت در مقابله با چالش‌های معاصر و تهدیدات فرهنگی-سیاسی نظام سلطه جهانی را بررسی نماید. تحقیق از نوع کیفی می باشد و به روش تحلیل محتوا انجام شده است. جامعه آماری تحقیق مجموعه سخنرانی‌های مقام معظم رهبری از سال 1380 تا 1403 پیرامون مفهوم هویت و معنای آن در چارچوب نظام انقلابی می‌باشد. ابتدا این سخنرانی‌ها مورد مطالعه قرار گرفت و در گام بعدی مفاهیم و کلمات کلیدی آن‌ها مضمون یابی، کدگذاری و سپس مقوله بندی گردید. نتایج تحقیق نشان داد که از دیدگاه امام خامنه‌ای هویت نظام انقلابی می‌بایست تماما بر مبنای حکومت خداوند و مبانی اسلامی و سه مولفه هویت اسلامی، هویت انقلابی و هویت ایرانی استوار باشد و بر اساس آن‌ها عمل گردد. در این چارچوب، مؤلفه‌هایی چون استقلال سیاسی، مقاومت در برابر نظام سلطه، عدالت‌خواهی، وحدت امت اسلامی و تقویت روحیه انقلابی در میان مردم، به‌ویژه جوانان، از اهمیتی ویژه برخوردارند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. 6- منابع:

    6-1- منابع فارسی

    مقاله­ها

    آقاسی, آناهیتا, بنی هاشمی, سید محسن و عقیلی, سید وحید. (1400). تحلیل مضمون هویت فرهنگی در اندیشه آیت الله سید علی خامنه ای. فصلنامه علمی نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمانdoi: 10.22059/jstmt.2021.317572.1437, 155-176, 11(2),

    افتخاری، اصغر؛ اسدی، علیرضا؛ نزهت ابراهیم ( ،)1393ناسیونالیسم و هویت ملی دراندیشه حضرت آیت الله خامنه ای، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، دوره ،4شماره . 11 43-19

    اسدپور ، عهدیه ، احمد آهنگ ، کاظم (۱۳۹۵ ) ، « بازنمایی هویت اسلامی _ ایرانی در اندیشه های دفاعی امام خامنه ای » ، پژوهش های اجتماعی اسلامی ، ۶۹_ ۳۳

    اکبری، عسگر. (1399). مؤلفه های هویت ایرانی اسلامی در منظومه فکری مقام معظم رهبری. مطالعات ملی، 21(3 (پیاپی 83) )، 45-63. 374633 SID. https://sid.ir/paper/

    اکبری ، حسین ، عیوضی ، محمد رحیم ( ۱۳۹۲) :« بررسی وضعیت و ابعاد سازنده هویت ملی ». مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه فردوسی مشهد ۱۰، صص ۵۹_۳۳Top of Form

     

    امینی، سید جواد. و مبینی، محمد. (1398). تبیین مفهوم راهبردی نظریه نظام انقلابی در جمهوری اسلامی ایران. پژوهش های انقلاب اسلامی. 8 (30): 23-48.

    ایمان ، محمد تقی و روحانی ، علی (1392) : هویت اسلامی و هویت های رقیب (هویت جهانی ، ملی و قومی ) مطالعه موردی : دانشجویان دانشگاه شیراز . فصلنامه تحقیقات فرهنگی ، دوره 6 ، ش1

    باریکانى، زهرا. (1385) تبیین هویت دینی دانش آموزان و بررسـی ارتبـاط آن بـا محتـوای کتـب دینی و زندگی. پایان نامه منتشرنشده کارشناسـىارشـد. دانشـکده روانشناسـى و علـوم تربیتـى دانشگاه تهران

    پروانه، فرهاد براهیم‌زاده عیسی و نظری، داریوش( ۱۳۹۵) بررسی میزان توجه به مؤلفه‌های هویت انقلابی درکتاب‌های درسی دوره تحصیلی متوسطه (رشته علوم پایه) از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۸۸ مطالعات انقلاب اسلامی ۱۳ (44)  42-29

    رحمانی, هما. (1403). ابعاد و شاخص‎های هویت انقلابی؛ تحلیل مضمون بیانات مقام معظم رهبری. نظریه و عمل در تربیت معلمان 10، (ویژه نامه). doi: 10.48310/itt.2024.16239.915  

    سرپرست سادات، سید ابراهیم. (1398). جامعه پردازی در گام دوم انقلاب اسلامی با نظریه نظام انقلابی. نشریه نظریه های اجتماعی متفکران مسلمان. 9 (2): 281-302.

    عبدالملکی، هادی، قنبری، علی.(1393). نقش بسیج در تحکیم هویت ملی جوانان. فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، 63، 136-95.

    علوی مقدم سید بهنام، داورپناه زهرا (1393) ،تحلیل محتوای مولفه های هویت ملی در کتب آموزش زبان فرانسه ، دوره های راهنمایی ، دبیرستان–پیش دانشگاهی، فصلنامه نوآوری های آموزشی ، شماره 52 ، سال سیزدهم

    متقی، سمیرا.، متقی، افشین، کرمی، علی . (۱۳۹۴)، « امنیت هویت و الگوی اسلامی _ ایرانی توسعه »، فصلنامه علمی_ پژوهشی مطالعات انقلابی اسلامی،  ۱۰۰_۸۳،( ۴۳)۱۲

    محمودی، سیروس( ۱۳۹۷) تحلیل محتوای کتاب‌های درسی دوره ابتدایی و متوسطه اول از نظر توجه به مولفه‌های هویت انقلابی ،پژوهشنامه انقلاب اسلامی 8 (1) 46-29.

    مرشدی زاده ، علی ، احمدلو ، کاووس (۱۳۹۶) »مولفه های هویت اسلامی و ایرانی در اندیشه آیت الله خامنه ای »، فصلنامه ملی ۷۶_۶۳، (۲)۱۸،۷۰

    میر حیدری ، مریم السادات ، غفوری، محبوبه، بیچرانلو ، عبدالله (۱۳۹۳)، « ارزیابی مولفه های هویت ایرانی _ اسلامی و انقلابی در وب سایت های دانشگاه های دولتی تهران » فصلنامه  فرهنگ در دانشگاه اسلامی ، ۱۹۸_۱۷۹

     

    کتاب­ها

    احمدی‌، حمید،(1388) بنیادهای هویت ملی ایرانی: چهارچوب نظری هویت ملی شهروندمحور تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

    برینتون،کرین(1366) کالبدشکافی چهار انقلاب، ترجمۀ محسن ثلاثی نو،چ چهارم،تهران.نو

    هخدا، علی اکبر. (1373). لغت نامه. تهران: دانشگاه تهران. (دهخدا، 14: ۲۰۸۹۹)

    زکی ،محمدعلی ( ۱۳۹۵ ) اینترنت و هویت در ایران اطلاع رسانی و ارتباطات ۳ (12)، ۲۰۶-۱۸۵

    قانون اساسی جمهوری اسلامی اصول 110،94،12،11،1،5 همچنین اصول15،17ر18،83

    گودرزی ، حسین (1387) تکوین جامعه شناختی هویت ملی در ایران با تاکید بر دوره صفویه ، تهران : تمدن ایرانی

    معین، محمد. (1378). گزیده فرهنگ معین. تهران: مرکز فرهنگی انتشاراتی رایحه. (معین، 4: 5228)،

    میرمحمدی، داوود. (1383). گفتارهایی درباره هویت ملی در ایران. تهران: انتشارات تمدن ایرانی (وابسته به موسسه مطالعات ملی).

    موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره). (1380). امام خمینی و حکومت اسلامی: پیشینه و دلایل ولایت فقیه.

    منصورنژاد،محمد(۱۳۸۵)دین و هویت، تهران، انتشارات تمدن ایرانی.

    نیکروی، حمید (1392)، ارزیابی هویت ملی دانش آموزان پایه ششم ابتدایی شهر یاسوج در سال تحصیلی ۱۳۹۲- ۱۳۹۱ به راهنمایی زهره اسمعیلی دانشگاه پیام نور مرکز، تهران جنوب

    هویت اجتماعی( کتاب درسی علوم اجتماعی) پایه دوازدهم ، دوره دوم متوسطه( ۱۳۹۷): سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. تهران شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.

    منابع اینترنتی.      KHAMENEI.IR     

    6-2- منابع فارسی به لاتین

    Persian Sources

    Articles:

    1. Abdolmaleki, Hadi; Ghanbari, Ali. (2014). The Role of the Basij in Strengthening the National Identity of Youth. Strategic Studies of the Basij Quarterly, 63, 95-136.
    2. Aghasi, Anahita; Bani Hashemi, Seyed Mohsen; and Aghili, Seyed Vahid. (2021). Thematic Analysis of Cultural Identity in the Thoughts of Ayatollah Seyed Ali Khamenei. Journal of Muslim Thinkers' Social Theories, 11(2), 155-176. doi: 10.22059/jstmt.2021.317572.1437.
    3. Akbari, Asgar. (2020). Components of Iranian-Islamic Identity in the Intellectual Framework of the Supreme Leader. National Studies, 21(3, Issue 83), 45-63. Available at SID: link.
    4. Akbari, Hossein; Eyvazi, Mohammad Rahim. (2013). Examining the Status and Constructive Dimensions of National Identity. Journal of Social Sciences, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, 10, 33-59.
    5. Alavi Moghadam, Seyed Behnam; Davarpanah, Zahra. (2014). Content Analysis of National Identity Components in French Language Education Textbooks at Guidance, High School, and Pre-University Levels. Educational Innovations Quarterly, 13(52).
    6. Amini, Seyed Javad; Mobini, Mohammad. (2019). Explaining the Strategic Concept of the Revolutionary System Theory in the Islamic Republic of Iran. Islamic Revolution Research, 8(30), 23-48.
    7. Asadpour, Ahdiyeh; Ahang, Ahmad; and Kazem. (2016). Representation of Islamic-Iranian Identity in the Defensive Thoughts of Ayatollah Khamenei. Islamic Social Research, 33-69.
    8. Barikani, Zahra. (2006). Explaining Students' Religious Identity and Its Relation to Religious Textbooks. Unpublished Master's Thesis, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran.
    9. Eftekhari, Asghar; Asadi, Alireza; and Nozhat, Ebrahim. (2014). Nationalism and National Identity in the Thoughts of Ayatollah Khamenei. Islamic Revolution Research Journal, 4(11), 19-43.
    10. Iman, Mohammad Taghi; and Rouhani, Ali. (2013). Islamic Identity and Competing Identities (Global, National, and Ethnic Identities): A Case Study of Shiraz University Students. Cultural Studies Quarterly, 6(1).
    11. Mahmoudi, Sirus. (2018). Content Analysis of Elementary and Middle School Textbooks in Terms of Attention to Revolutionary Identity Components. Islamic Revolution Research Journal, 8(1), 29-46.
    12. Mir Heydari, Maryam Sadat; Ghafoori, Mahboubeh; and Bichranlou, Abdollah. (2014). Evaluation of Iranian-Islamic and Revolutionary Identity Components in the Websites of Tehran’s Public Universities. Culture in the Islamic University Quarterly, 179-198.
    13. Morshedizadeh, Ali; Ahmadlou, Kavous. (2017). Components of Islamic and Iranian Identity in Ayatollah Khamenei’s Thoughts. National Quarterly, 18(2), 63-76.
    14. Motaghi, Samira; Motaghi, Afshin; Karami, Ali. (2015). Identity Security and the Islamic-Iranian Development Model. Islamic Revolutionary Studies Quarterly, 12(43), 83-100.
    15. Parvaneh, Farhad; Ebrahimzadeh Isa; and Nazari, Dariush. (2016). The Extent of Attention to Revolutionary Identity Components in High School Textbooks (Basic Sciences Branch) from 1979 to 2009. Islamic Revolution Studies, 13(44), 29-42.
    16. Rahmani, Homa. (2024). Dimensions and Indicators of Revolutionary Identity: Thematic Analysis of the Supreme Leader's Statements. Theory and Practice in Teacher Education, 10 (Special Issue). doi: 10.48310/itt.2024.16239.915.
    17. Sarparast Sadat, Seyed Ebrahim. (2019). Society Building in the Second Phase of the Islamic Revolution with the Revolutionary System Theory. Journal of Muslim Thinkers' Social Theories, 9(2), 281-302.

    Books:

    1. Ahmadi, Hamid. (2009). Foundations of Iranian National Identity: A Citizenship-Centered Framework. Tehran: Institute for Cultural and Social Studies.
    2. Brinton, Crane. (1987). The Anatomy of Four Revolutions. Translated by Mohsen Salasi Nou, 4th Edition, Tehran: Nou Publications.
    3. Constitution of the Islamic Republic of Iran. Articles 1, 5, 11, 12, 94, 110, as well as Articles 15, 17, 18, and 83.
    4. Dehkhoda, Ali Akbar. (1994). Lexicon. Tehran: University of Tehran. (Dehkhoda, Volume 14, p. 20899).
    5. Goudarzi, Hossein. (2008). The Sociological Formation of National Identity in Iran, with an Emphasis on the Safavid Era. Tehran: Iranian Civilization.
    6. Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. (2001). Imam Khomeini and Islamic Governance: Background and Foundations of Guardianship of the Jurist.
    7. Mansournejad, Mohammad. (2006). Religion and Identity. Tehran: Iranian Civilization Publications.
    8. MirMohammadi, Davood. (2004). Essays on National Identity in Iran. Tehran: Iranian Civilization Publications (affiliated with the National Studies Institute).
    9. Mo'in, Mohammad. (1999). Selected Mo'in Dictionary. Tehran: Rayeh Cultural Publications. (Mo'in, Volume 4, p. 5228).
    10. Nikrouy, Hamid. (2013). Evaluation of National Identity Among Sixth-Grade Students in Yasuj in the 2012–2013 Academic Year. Supervised by Zohreh Esmaeili, Payam Noor University, Tehran South Branch.
    11. Social Identity. (12th-Grade Social Sciences Textbook) (2018). Second-Level Secondary Education, Tehran: Organization for Research and Educational Planning, Iranian Textbook Publishing Company.
    12. Zaki, Mohammad Ali. (2016). Internet and Identity in Iran. Information and Communication, 3(12), 185-206.

    Internet Sources:

    • KHAMENEI.IR

    6-3- منابع لاتین

    Brubaker,R,&Cooper,f,(2000)Beyond”identity”.Theory and Society,29 (1),1-47,https//www.istor.org/

    Stable/3108478

    Crane Brinton (1965), The Anatomy of Revolution, New York, VINTAGE BOOKS

    Erikson, E. H. (1980). The problem of ego identity. In Identity and the life cycle (pp. 108-176).‏

    Fearson, J. & Wendt, A. (2005). Rationalism v. constructivism: A skeptical view. In Carlesnaes W., Risse

    Grossberg, L. (1996). Identity and cultural studies: is that all there is? Questions of cultural identity1, 87-107.‏

    T., Simmons B. (Eds.), Handbook of international relations (pp. 52-72). London, England: Sage.

    Wendt, A. (1999). Social theory of international politics (Vol. 67). Cambridge University Press.

    Brinton, Crane. (1965). The Anatomy of Revolution. New York: Vintage Books.

    Brubaker, R., & Cooper, F. (2000). Beyond "Identity". Theory and Society, 29(1), 1-47. https://www.jstor.org/stable/3108478.

    Erikson, E. H. (1980). The Problem of Ego Identity. In Identity and the Life Cycle (pp. 108-176).

    Fearson, J., & Wendt, A. (2005). Rationalism vs. Constructivism: A Skeptical View. In Carlesnaes, W., Risse, T., & Simmons, B. (Eds.), Handbook of International Relations (pp. 52-72). London, England: Sage.

    Grossberg, L. (1996). Identity and Cultural Studies: Is That All There Is? In Questions of Cultural Identity, 1, 87-107.

    Wendt, A. (1999). Social Theory of International Politics (Vol. 67). Cambridge University Press.