مطالعات راهبردی بسیج

مطالعات راهبردی بسیج

پیشایندها و پسایندهای استفاده از هوش مصنوعی در حکمرانی عمومی: فراترکیب تحقیقات یک دهه اخیر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد مهدی دوالی 1
محسن عادلخانی 2
1 گروه مدیریت دانشگاه پیام نور
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور
چکیده
گسترش استفاده از هوش مصنوعی در نهادهای دولتی، فرصت‌های گسترده‌ای را برای بهبود کارایی، شفافیت و پاسخ‌گویی در نظام حکمرانی عمومی ایجاد کرده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی پیشایندها و پسایندهای استفاده از هوش مصنوعی در حکمرانی عمومی و تبیین نقش آن در ارتقای کیفیت حکمرانی است. پژوهش از نوع کیفی بوده و با بهره‌گیری از روش فراترکیب انجام شده است. برای گردآوری داده‌ها، مطالعات منتشرشده در بازه زمانی یک دهه اخیر در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی و داخلی بررسی گردید. که پس از غربالگری در مرحله نخست، ۴۵ پژوهش مرتبط شناسایی شد و پس از ارزیابی معیارهای ورود و خروج، ۲۰ مطالعه واجد شرایط نهایی انتخاب و تحلیل مضمون بر روی آن‌ها انجام گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که مضامین اساسی استخراج‌شده در دو طبقه کلی پیشران ها و پیامدهای حکمرانی قرار دارند. پیشران ها شامل زمینه سازی قانونی و عقلایی، زیرساخت حکمرانی داده محور، پویایی و تحول سازمانی، توان دانشی حکمرانی است که بستر توسعه و به‌کارگیری هوش مصنوعی در سازمان‌های دولتی را فراهم می‌سازد. در مقابل، پیامدهای حاصل از استقرار هوش مصنوعی در حکمرانی عمومی در قالب مضامینی چون بهبود عملکرد و نوآوری حکمرانی، ارتقا نظارت و سلامت حکمرانی، حکمرانی اخلاق‌مدار، توسعه و کیفیت زندگی، مشارکت داده محور و شبکه ای شناسایی شدند. بر این اساس می توان نتیجه گرفت، به‌کارگیری هوش مصنوعی در حکمرانی عمومی، با ایجاد تحولات ساختاری و رویکردی در نظام تصمیم‌گیری، می‌تواند مسیر گذار از حکمرانی سنتی به نظامی نوین، شفاف، کارآمد و پاسخ‌گو را هموار سازد.
کلیدواژه‌ها
حکمرانی عمومی
حکمرانی هوشمند
دولت نوین
هوش مصنوعی
موضوعات

  1. 6- منابع

    6-1- منابع فارسی

    1.     اکبری امامی، شهناز، جامی پور، مونا، فتحی، سارا (1402). طراحی چارچوب بکارگیری هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی: رویکردی اکتشافی. مدیریت منابع انسانی پایدار، سال ۵، پاییز و زمستان ۱۴۰۲، شماره ۹، صص 284 – 263.

    2.       امیری، مهدی، و فرهادی، نرگس. (۱۴۰۰). بررسی مفهوم و ابعاد حکمرانی هوشمند در بخش عمومی، فصلنامه مدیریت دولتی نوین، ۱۰(4)، ۱۹–۳۵

    3.     بابائیان، فاطمه، صفدری رنجبر، مصطفی، حکیم، امین (1402). واکاوی نقش هوش مصنوعی در چرخه سیاست‌گذاری عمومی؛ رویکرد فراترکیب. بهبود مدیریت، دوره 17، شماره 2، (پیاپی60)، تابستان 1402، صص 105-115.

    4.     پورعزت، علی اصغر، رفیعی، سیاوش، مومن‌زاده، پریا، کوکلان، نیلوفر (1398). بازگشت عقلانیت؛ کاربست هوش مصنوعی در حکمرانی و خطمشی‌گذاری عمومی. مطالعات و پژوهش های اداری، پاییز 1398، شماره 3، 18-8.

    5.     شمس، لیلا (1402). حکمرانی عمومی: چالش ها و مسائل. دو فصلنامه توسعه علوم انسانی. دوره 4، شماره 7، بهار و تابستان 1402، شماره هفتم، 157-174.

    6.     عظیمی، محمدحسن، دخش، سارا، نعمت الهی، زهرا (1401). شناسایی و طبقه‌بندی کاربردهای هوش مصنوعی در بخش ها و خدمات کتابخانه‌ها با استفاده از روش فراترکیب. کتابداری و اطلاع رسانی، پاییز 1401، شماره 99، صص 35-7.

    7.     کمالی، یحیی (1397). روش شناسی فراترکیب و کاربرد آن در سیاست‌گذاری عمومی. فصلنامه سیاست, 47 (3 )، 721-736.

    8.     کهن هوش‌نژاد، روح‌اله (1403). حکمرانی بر بستر هوش مصنوعی . فصلنامه سیاست‌گذاری عمومی، 10(2)، صص 173-186.

    9.     محمودی، سیدمحمد، جعفری، محمد، پیشدار، مهسا (1403). شناسایی کاربردها و الزامات به کارگیری هوش مصنوعی در محصولات نوین خودرویی. مطالعات مدیریت کسب و کار هوشمند، سال ۱۲، بهار ۱۴۰۳، شماره ۴۷، صص 79 – 109.

    10. مردانی، محمدرضا و منصوری، الهه. (۱۳۹۵). شناسایی شاخص های کلیدی هوشمندسازی نهادهای حاکمیتی دولت (مطالعه موردی: وزارت کشور). توسعه اجتماعی، 40(10)، 171-196.

    11. منظمی، همایون (1400). ارزیابی استفاده از هوش مصنوعی در سیستم های تصمیم گیرنده ارگان های دولتی. برندآفرین، دوره دوم، آذر ۱۴۰۰، شماره ۲۱.

    12. مهربان، محمدمهدی، یوسفی، عطیه، اکبری، ایمان، خردمندنیا، سهیلا (1402). نگاشت نهادی و تقسیم کار ملی در حوزه توسعه هوش مصنوعی و حکمرانی داده محور. گزارش های کارشناسی (مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی)، آذر 1402، 1-48.

    13. نادی، فاطمه، شاهی، طاهر (1403). نقش هوش مصنوعی در ارتقای شفافیت، عدالت، مشارکت و کارآمدی حکمرانی. اولین همایش ملی اسوه حسنه با محوریت حکمرانی متعالی: چالش ها و راهبردها، 1-10.

     

    6-2-منابع فارسی به لاتین

    References (in Persian)

    1. Akbari Emami, Sh., Jamipour, M., & Fathi, S. (2023). Designing a framework for applying artificial intelligence in human resource management: An exploratory approach. Sustainable Human Resource Management, 5(9), 263–284.
    2. Amiri, M., & Farhadi, N. (2021). The concept and dimensions of smart governance in the public sector. New Public Management Quarterly, 10(4), 19–35.

    3.     Babaeian, F., Safdari Ranjbar, M., & Hakim, A. (2023). Exploring the role of artificial intelligence in the public policy cycle: A meta-synthesis approach. Management Improvement Journal, 17(2), 105–115.

    1. Pourezat, A. A., Rafiei, S., Momenzadeh, P., & Koklan, N. (2019). The return of rationality: Application of artificial intelligence in governance and public policymaking. Administrative Studies and Research, 3, 8–18.
    2. Shams, L. (2023). Public governance: Challenges and issues. Journal of Human Sciences Development, 4(7), 157–174.
    3. Azimi, M. H., Dakhsh, S., & Nematollahi, Z. (2022). Identifying and classifying the applications of artificial intelligence in library sectors and services: A meta-synthesis approach. Librarianship and Information Science, 99, 7–35.
    4. Kamali, Y. (2018). Meta-synthesis methodology and its application in public policymaking. Quarterly Journal of Politics, 47(3), 721–736.
    5. Kohan Houshnejad, R. (2024). Governance based on artificial intelligence. Public Policy Quarterly, 10(2), 173–186.
    6. Mahmoudi, S. M., Jafari, M., & Pishdar, M. (2024). Identifying applications and requirements of using artificial intelligence in innovative automotive products. Intelligent Business Management Studies, 12(47), 79–109.
    7. Mardani, M. R., & Mansouri, E. (2016). Identifying key indicators for the smartization of governmental institutions: A case study of the Ministry of Interior. Social Development, 10(40), 171–196.
    8. Monazami, H. (2021). Evaluating the use of artificial intelligence in governmental decision-making systems. Brandafarin Journal, 2(21), [no page range provided].
    9. Mehraban, M. M., Yousefi, A., Akbari, I., & Khordmandnia, S. (2023). Institutional mapping and national division of labor in the field of artificial intelligence development and data-driven governance. Research Center of the Islamic Consultative Assembly – Expert Reports, December 2023, 1–48.
    10. Nadi, F., & Shahi, T. (2024). The role of artificial intelligence in promoting transparency, justice, participation, and efficiency in governance. Proceedings of the First National Conference on Model Governance: Challenges and Strategies, 1–10.

    6-3- منابع لاتین

    1-      Allam, Z., & Newman, P. (2018). Redefining the smart city: Culture, metabolism and governance. Smart Cities, 1(1), 4–25.

    2-     Alqooti, A. A. (2020). Public governance in the public sector: Literature review. International Journal of Business Ethics and Governance, 3(3), 47–60.

    3-     Androutsopoulou, A., Karacapilidis, N., Loukis, E., & Charalabidis, Y. (2019). Transforming the communication between citizens and government through AI-guided chatbots. Government Information Quarterly, 36(2), 358–367.

    4-     Anthopoulos, L. G., & Reddick, C. G. (2016). Smart city and smart government: Synonymous or complementary? In Proceedings of the 25th International Conference Companion on World Wide Web (pp. 351–355).

    5-     Bostrom, N. (2017). Superintelligence: Paths, dangers, strategies. Oxford University Press.

    6-     Bryson, J. (2018). AI governance: Ethics, transparency, and accountability. AI & Society, 33(4), 611–622.

    7-     Chen, Y.-C., Ahn, M. J., & Wang, Y.-F. (2023). Artificial intelligence and public values: Value impacts and governance in the public sector. Sustainability, 15(6), 4796.

    8-     Copeland, J. (2017). Turing: Pioneer of the information age. Oxford University Press.

    9-     Desouza, K. C., Dawson, G. S., & Chenok, D. (2022). Designing, developing, and deploying artificial intelligence systems: Lessons from and for the public sector. Business Horizons, 63(2), 205–213.

    10- Frąckiewicz-Wronka, A. (2007). Public governance – A new concept of managing public affairs. Problemy Zarządzania, 5(17), 39–49.

    11- Gil de Zúñiga, H., Goyanes, M., & Durotoye, T. (2023). A scholarly definition of artificial intelligence (AI): Advancing AI as a conceptual framework in communication research. Political Communication, 41(2), 317–334.

    12- Goertzel, B. (2020). Artificial general intelligence: Concept, state of the art, and future prospects. Springer.

    13- Grace, K., Salvatier, J., Dafoe, A., Zhang, B., & Evans, O. (2018). When will AI exceed human performance? Evidence from AI experts. Journal of Artificial Intelligence Research, 62(1), 33–72.

    14- Gummadidala, P. R., Karippur, N. K., & Koilakuntla, M. (2020). Analysis of factors influencing the adoption of artificial intelligence for crime management. In International Working Conference on Transfer and Diffusion of IT (pp. 3–9). Springer, Cham.

    15- Haesevoets, T., Verschuere, B., Van Severen, R., & Roets, A. (2024). How do citizens perceive the use of artificial intelligence in public sector decisions? Government Information Quarterly, 41(1), 101906.

    16- Handoyo, S. (2024). Public governance and national environmental policy: A comparative analysis. Environmental Policy and Governance, 34(2), 123–135.

    17- Kaplan, A., & Haenlein, M. (2019). Siri, Siri, in my hand: Who’s the fairest in the land? Business Horizons, 62(1), 15–25.

    18- Kopalle, P. K., Gangwar, M., Kaplan, A., Ramachandran, D., Reinartz, W., & Rindfleisch, A. (2022). Examining artificial intelligence (AI) technologies in marketing via a global lens: Current trends and future research opportunities. International Journal of Research in Marketing, 39(2), 522–540.

    19- Kumar, T. V. (2015). E-governance for smart cities. In E-governance for smart cities (pp. 1–43). Springer, Singapore.

    20- Mikhaylov, S. J., Esteve, M., & Campion, A. (2018). Artificial intelligence for the public sector: Opportunities and challenges of cross-sector collaboration. Philosophical Transactions of the Royal Society A, 376(2128), 20170357.

    21- Năstasă, A., Dumitra, T.-C., & Grigorescu, A. (2024). Artificial intelligence and sustainable development during the pandemic: An overview of the scientific debates. Heliyon, 10(9), e25612.

    22- OECD. (2021). The OECD AI principles and their implementation in the public sector. OECD Publishing.

    23- Pattnaik, D., Ray, S., & Raman, R. (2024). Applications of artificial intelligence and machine learning in the financial services industry: A bibliometric review. Heliyon, 10(1), e18645.

    24- Poole, D., Mackworth, A., & Goebel, R. (2023). Computational intelligence: Foundations and applications. Cambridge University Press.

    25- Russell, S., & Norvig, P. (2021). Artificial intelligence: A modern approach (4th ed.). Pearson Education.

    26- Sandelowski, M., & Barroso, J. (2007). Handbook for synthesizing qualitative research. Springer.

    27- Sharma, G. D., Yadav, A., & Chopra, R. (2020). Artificial intelligence and effective governance: A review, critique and research agenda. Sustainable Futures, 2, 100004.

    28- Sun, T. Q., & Medaglia, R. (2019). Mapping the challenges of artificial intelligence in the public sector: Evidence from public healthcare. Government Information Quarterly, 36(2), 368–383.

    29- Torfing, J., Andersen, L. B., Greve, C., & Klausen, K. K. (2020). Public governance paradigms: Competing and co-existing. Edward Elgar Publishing.

    30- United Nations Development Programme (UNDP). (2022). Artificial intelligence and digital governance for sustainable development. United Nations Development Programme.

    31- William, D. (2021). Principles of modern governance and the networked state. Oxford University Press.

    32- Wirtz, B. W., & Müller, W. M. (2019). An integrated artificial intelligence framework for public management. Public Management Review, 21(7), 1076–1100.

    33- Wirtz, B. W., Weyerer, J. C., & Sturm, B. J. (2020). The dark sides of artificial intelligence: An integrated AI governance framework for public administration. International Journal of Public Administration, 43(9), 818–829.

    34- Yiğitcanlar, T., Acar, H., & Ozceylan, E. (2023). Understanding smart governance of sustainable cities: A review and multidimensional framework. Sustainability, 15(8), 4156.

    35- Zimmer, L. (2006). Qualitative meta-synthesis: A question of dialoguing with texts. Journal of Advanced Nursing, 53(3), 311–318.

    36- Zuiderwijk, A., Chen, Y.-C., & Salem, F. (2021). Implications of the use of artificial intelligence in public governance: A systematic literature review and a research agenda. Government Information Quarterly, 38(3), 101577.