مطالعات راهبردی بسیج

مطالعات راهبردی بسیج

استراتژی‌های تقویت سرمایه اجتماعی نخبگان قزوین بر اساس مدل پاتنام و حکمرانی محلی (1403)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی-اندیشه سیاسی و مسائل ایران، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکزی،تهران،ایران
2 استاد گروه علوم سیاسی-اندیشه سیاسی و مسائل ایران، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
3 استاد گروه علوم سیاسی ، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکزی،تهران،ایران
چکیده
اعتماد اجتماعی، به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های بنیادین سرمایه اجتماعی، نقشی کلیدی در تحکیم انسجام، همکاری و ارتقای کارآمدی حکمرانی ایفا می‌کند و تضعیف آن می‌تواند به فرسایش سرمایه اجتماعی و ناکارآمدی حکمرانی محلی منجر شود. پژوهش حاضر باهدف تبیین استراتژی‌های تقویت سرمایه اجتماعی نخبگان استان قزوین بر پایه مدل نظری رابرت پاتنام و با تمرکز بر نقش میانجی اعتماد اجتماعی صورت گرفته است. روش پژوهش، کاربردی و از نوع توصیفی–پیمایشی است. جامعه آماری شامل ۳۰۶ نفر از نخبگان استان قزوین بود که به روش تصادفی–طبقه‌ای انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته (با ضریب پایایی 868/0) انجام و تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از مدل تحلیل مسیر صورت پذیرفت. در این پژوهش، سه استراتژی «نهادینه‌سازی وفای به عهد مسئولان»، «ارتقای کارآمدی نظام اداری» و «تقویت سازوکارهای نظارت مردمی» به‌عنوان متغیرهای مستقل بررسی شدند. یافته‌ها نشان داد که هر سه استراتژی، تأثیری مستقیم و معنادار بر اعتماد اجتماعی دارند و اعتماد اجتماعی به‌عنوان متغیر میانجی، نقش اساسی در انتقال آثار آن‌ها بر سرمایه اجتماعی ایفا می‌کند. همچنین میانگین ادراک نخبگان از وضعیت این استراتژی‌ها (بالای 5/4) و سطح بالای اعتماد اجتماعی (M=4/58, SD=0/412)، حاکی از ارزیابی مثبت نخبگان از وضعیت موجود و تلقی آنان از این استراتژی‌ها به‌عنوان پیشران سرمایه اجتماعی پایدار است. درنهایت، بر اساس نتایج، استراتژی‌های سه‌گانه مذکور برای تحقق حکمرانی کارآمد و توسعه پایدار محلی پیشنهاد می‌گردد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. منابع

    مقالات

    1.     ابوطالبی، مهدی. (۱۳۸۶). مفهوم کارآمدی سیاسی در اندیشه متفکران اسلامی. نشریه زمانه، (۵۹)، ۳۶-۱۲.

    2.     ادریسی، افسانه؛ همتی، محمدابراهیم؛ و ذوالفقاری، ابوالفضل. (۱۳۹۸). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و نگرش به فرهنگ دموکراتیک (موردمطالعه شهروندان شهرستان سمنان). فصلنامه جامعه‌شناسی جهان اسلام، ۷ (۱۵)، ۱-۲۸.

    3.      بحری پور، عباس و همکاران. (۱۳۸۹). سرمایه اجتماعی و تبیین رابطۀ آن با احساس امنیت اجتماعی (مطالعه موردی: شهرستان کاشان). فصلنامه مطالعات جامعه‌شناسی، ۳ (۸)، ۷-۲۴.

    4.      پاتنام، رابرت. (۱۳۸۰). دموکراسی و سنت‌های مدنی (ترجمه محمدتقی دل‌افروز). تهران: نشر نی. (ارجاع به مبانی نظری مقاله). نکته: این منبع کتاب است.

    5.      حسنوندیان، علی و رنجبر، ایرج. (۱۴۰۳). سرمایه اجتماعی و کارکرد آن به‌عنوان مبنای اساسی فرآیند رشد، پیشرفت و توسعه (با تأکید بر ایران). فصلنامه مطالعات بین‌رشته‌ای دانش راهبردی، ۱۴ (۵۶)، ۲۴۷-۲۷۵.

    6.      ‌امیری، حسین و دیگران. (۱۳۹۹). جریانی از سرمایه اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن در ایران. فصلنامه برنامه‌ریزی و رفاه، ۱۱ (۴۳)، ۸۹-۱۲۴.

    7.      حسین زاده، علی حسین و همکاران. (۱۴۰۰). مطالعه ارتباط سرمایه اجتماعی با سلامت اجتماعی (مطالعه موردی: جوانان شهر خرم‌آباد). فصلنامه علمی مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، (۵۲)، ۲۹۳-۳۱۳.

    8.      حسینی، سید مهدی؛ خیر گو، منصور؛ و محمدی فاتح، اصغر. (۱۴۰۳). شناسایی و ارزیابی راه‌حل‌های افزایش سرمایه اجتماعی کارکنان ارتش جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات بین‌رشته‌ای دانش راهبردی، ۱۴ (۵۷)، ۲۶۵-۲۸۵.

    9.      دلاویز، محسن؛ مرتضوی اصل، سیدخدایار؛ و سینایی، عطاءالله. (۱۳۹۹). تأملی تطبیقی در مفهوم سرمایه اجتماعی از دیدگاه پاتنام و فوکویاما. ماهنامه جامعه‌شناسی ایران، ۳ (۴)، ۲۸۸-۳۰۶.

    10.   رازقی، نادر و کاظمی، مبینا. (۱۴۰۲). بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر توسعه عملکرد آموزشی و پژوهشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه مازندران. فصلنامه نظم اجتماعی و توسعه، ۱ (۱)، ۱-۲۴.

    11.   صادقی، رسول؛ غفاری، غلامرضا؛ و رضایی، مریم. (۱۳۹۷). بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر تمایل به مهاجرت از ایران. فصلنامه مطالعات جمعیتی، ۴ (۲)، ۸۳-۱۰۸.

    12.   صدرا، علیرضا و کرم زادی، مسلم. (۱۳۸۸). بررسی کارآمدی حکومت از دیدگاه امام خمینی. فصلنامه حکومت اسلامی، ۱۴ (۳)، ۱۲۰-۱۴۵.

    13.   فرد بابلی، علی حسن؛ هاشمی، عبدالرضا؛ و حسابی، احمدعلی. (۱۴۰۰). بررسی جامعه‌شناختی تأثیر سرمایه اجتماعی برون گروهی بر فرهنگ سیاسی؛ مطالعه موردی نخبگان سیاسی استان خوزستان. پژوهشنامه علوم سیاسی، ۱۷ (۱)، ۴۱-۷۰.

    14.   فیروزآبادی، سید احمد. (۱۳۸۴). بررسی سرمایه اجتماعی در ایران و راه‌های ارتقای آن. تهران: شورای عالی انقلاب فرهنگی.

    15.   قاسمی، حاکم؛ نیکویه، مهدی؛ و شیرویه پور، شهریار. (۱۴۰۰). راهبردهایی جهت بهبود سرمایه اجتماعی در ایران: رویکردی آینده‌پژوهانه با کاربست روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها. فصلنامه انجمن علوم مدیریت، ۱۶ (۶۳)، ۱۳۵-۱۶۰.

    کتب 

    1.     ابن شهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی. (۱۳۹۲). مناقب خاندان نبوت و امامت (ترجمه حسین صابری). تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

    2.     ابوطالبی، مهدی. (۱۳۸۶). مفهوم کارآمدی سیاسی در اندیشه متفکران اسلامی. زمانه، ۵۹، ۱۲۳۶.

    3.     آمدی، عبدالواحد بن محمد. (۱۳۹۵). غررالحکم و درر الکلم (چاپ هشتم). قم: مؤسسه فرهنگی دارالحدیث.

    4.     پاتنام، رابرت. (۱۳۸۰). دموکراسی و سنت‌های مدنی (ترجمه محمدتقی دل‌افروز). تهران: نشر نی.

    5.     پاتنام، رابرت. (۱۳۹۴). جامعه برخوردار، سرمایه اجتماعی وزندگی عمومی (ترجمه تاج‌بخش). تهران: نشر شیرازه.

    6.     خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۸۳، ۲۶ فروردین). بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم.

    7.     شویره، کریستیان؛ فونتن، الیویه؛ و پیر زرده، ژان. (۱۳۸۵). واژگان بوردیو (ترجمه مرتضی کتبی). تهران: نشر نی.

    8.     صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی.

    9.     فوکویاما، فرانسیس. (۱۳۸۶). پایان نظم (ترجمه غلام عباس توسلی). تهران: انتشارات جامعه ایرانیان.

    10.  قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. (۱۳۸۳، ۱۱ شهریور). مصوب مجلس شورای اسلامی.

    11.  کلمن، جیمز. (۱۳۹۲). بنیادهای نظریه اجتماعی (ترجمه منوچهر صبوری). تهران: نشر نی.

    12.  مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۹۰). ترجمه قرآن کریم. تهران: دارالقرآن الکریم.

    13.  نهج‌البلاغه. (۱۳۸۷). ترجمه محمدجعفر امامی و محمدرضا آشتیانی (زیر نظر مکارم شیرازی). قم: انتشارات امام علی بن ابی‌طالب (ع).

    منابع فارسی به لاتین

    References (Persian)

    Articles:

    1. Abutalebi, Mehdi. (1386). The Concept of Political Efficacy in the Thought of Islamic Thinkers. Zemaneh Quarterly, (59), pp. 12-36. [in Persian]
    2. Adrisi, Afsaneh; Hemmati, Mohammad Ibrahim; & Zolfaghari, Abolfazl. (1398). A Study of the Relationship between Social Capital and Attitudes toward Democratic Culture (Case Study: Citizens of Semnan County). Journal of Islamic World Sociology, 7(15), pp. 1-28. [in Persian]
    3. Bahripour, Abbas & et al. (1389). Social Capital and its Relationship with Social Security Feeling (Case Study: Kashan County). Quarterly Journal of Sociological Studies, 3(8), pp. 7-24. [in Persian]
    4. Putnam, Robert. (1380). Democracy and Civic Traditions (Translated by Mohammad Taghi Delafrouz). Tehran: Ney Publishing. (Cited for theoretical foundations). [in Persian]
    5. Hasanvandian, Ali & Ranjbar, Iraj. (1403). Social Capital and its Function as a Fundamental Basis for Growth, Progress, and Development (with Emphasis on Iran). Quarterly Journal of Interdisciplinary Studies of Strategic Knowledge, 14(56), pp. 247-275. [in Persian]
    6. Amiri, Hossein & et al. (1399). A Flow of Social Capital and Factors Affecting It in Iran. Quarterly Journal of Planning and Welfare, 11(43), pp. 89-124. [in Persian]
    7. Hosienzadeh, Ali Hossein & et al. (1400). A Study of the Relationship between Social Capital and Social Health (Case Study: Youth of Khorramabad City). Scientific Quarterly of Sports and Youth Studies, (52), pp. 293-313. [in Persian]
    8. Hosseini, Seyed Mehdi; Khairgou, Mansour; & Mohammadi Fateh, Asghar. (1403). Identifying and Evaluating Solutions for Increasing the Social Capital of the Army Staff of the Islamic Republic of Iran. Quarterly Journal of Interdisciplinary Studies of Strategic Knowledge, 14(57), pp. 265-285. [in Persian]
    9. Delaviz, Mohsen; Mortazavi Asl, Seyed Khodayar; & Sinaei, Ataollah. (1399). A Comparative Reflection on the Concept of Social Capital from the Perspectives of Putnam and Fukuyama. Iranian Journal of Sociology Monthly, 3(4), pp. 288-306. [in Persian]
    10. Razeqi, Nader & Kazemi, Mobina. (1402). Examining the Impact of Social Capital on the Development of Educational and Research Performance of Graduate Students at Mazandaran University. Quarterly Journal of Social Order and Development, 1(1), pp. 1-24. [in Persian]
    11. Sadeghi, Rasoul; Ghaffari, Gholamreza; & Rezaei, Maryam. (1397). Examining the Impact of Social Capital on the Tendency to Migrate from Iran. Demographic Studies Quarterly, 4(2), pp. 83-108. [in Persian]
    12. Sadra, Alireza & Karamzadi, Moslem. (1388). Examining the Efficacy of Governance from the Perspective of Imam Khomeini. Islamic Government Quarterly, 14(3), pp. 120-145. [in Persian]
    13. Fard Babali, Ali Hassan; Hashemi, Abdolreza; & Hessabi, Ahmad Ali. (1400). Sociological Study of the Impact of External Social Capital on Political Culture; Case Study of Political Elites in Khuzestan Province. Political Science Review, 17(1), pp. 41-70. [in Persian]
    14. Firoozabadi, Seyed Ahmad. (1384). A Study of Social Capital in Iran and Ways to Promote It. Tehran: Supreme Council of Cultural Revolution. [in Persian]
    15. Ghasemi, Hakim; Nikouieh, Mehdi; & Shirooyepour, Shahriar. (1400). Strategies for Improving Social Capital in Iran: A Future-Oriented Approach Using Causal Layered Analysis. Quarterly Journal of Management Science Association, 16(63), pp. 135-160. [in Persian]

    Books:

    1. Ibn Shahrashub Mazandarani, Muhammad ibn Ali. (2013). Manaqib-e Khandan-e Nabovvat va Emamat (H. Saberi, Trans.). Tehran: Elmi va Farhangi Publishing Company. (in Persian)
    2. Abootalebi, Mahdi. (2007). The concept of political efficiency in the thought of Islamic thinkers. Zamaneh, 59, 12–36. (in Persian)
    3. Amidi, Abd al-Wahid ibn Muhammad. (2016). Ghurar al-Hikam va Durar al-Kalim (8th ed.). Qom: Dar al-Hadith Cultural Institute. (in Persian)
    4. Putnam, Robert. (2001). Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy (M. T. Delafrooz, Trans.). Tehran: Ney Publishing. (in Persian)
    5. Putnam, Robert. (2015). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community (K. Tajbakhsh, Trans.). Tehran: Shirazeh Publishing. (in Persian)
    6. Khamenei, Seyyed Ali. (2004, April 14). Statements in the meeting with various walks of life. (in Persian)
    7. ۷. Chevallier, Jacques; Fontaine, Olivier; & Zerdoun, Jean. (2006). Dictionnaire Bourdieu (M. Kotobi, Trans.). Tehran: Ney Publishing. (in Persian)
    8. Sahifeh-ye Imam: Collected Works of Imam Khomeini. (in Persian)
    9. Fukuyama, Francis. (2007). The Great Disruption: Human Nature and the Reconstitution of Social Order (G. A. Tavassoli, Trans.). Tehran: Jame-e Iranian Publications. (in Persian)
    10. Fourth Economic, Social and Cultural Development Plan of the Islamic Republic of Iran. (2004, September 1). Approved by the Islamic Consultative Assembly. (in Persian)
    11. Coleman, James. (2013). Foundations of Social Theory (M. Sabouri, Trans.). Tehran: Ney Publishing. (in Persian)
    12. Makarem Shirazi, Naser. (2011). Translation of the Holy Quran. Tehran: Dar al-Quran al-Karim. (in Persian)
    13. Nahj al-Balagha. (2008). (M. J. Emami & M. R. Ashtiani, Trans., under the supervision of N. Makarem Shirazi). Qom: Imam Ali ibn Abi Talib Publications. (in Persian)

    منابع لاتین

    References (in English)

    1. Bourdieu, P. (1986). The Forms of Capital. In Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education. J. Richardson (eds). New York, Greenwood Press: 241-258.
    2. Coleman, J. S. (1988). Social Capital in the Creation of Human Capital. American Journal of Sociology, 94(Supplement), S95-S120.
    3. Coleman, J. S. (1990). Foundations of Social Theory. The Belknap Press of Harvard University Press.
    4. Dye, T. R. (1976). Understanding Public Policy. Prentice Hal.
    5. Easton, D. (2010). A Systems Analysis of Political Life. New York: Wiley.
    6. Field, E. (2024). Entangled Faith: Reform and Human Capital in a Religious Economy. Harvard University Press.
    7. Folke, S. L. (2023). Social capital, institutions and governance. Journal of Economic Issues, 37(3), 619-632.
    8. Fukuyama, F. (2001). Social Capital, Civil Society and the Transformation of Public Policy. IBM Center for the Business of Government.
    9. Fukuyama, F. (2023). What is Governance? Governance: An International Journal of Policy, Administration, and Institutions, 26(3), 347–368.
    10. Habermas, J. (2021). The Structural Transformation of the Public Sphere: An Inquiry into a Category of Bourgeois Society. Cambridge, MA: MIT Press.
    11. Kaufmann, D., Kraay, A., & Mastruzzi, M. (2023). The Worldwide Governance Indicators: Methodology and Updates. Policy Research Working Paper No. WPS 5773. The World Bank, Development Research Group, Macroeconomics and Growth Team.
    12. Misra, R. (1998). Loyalty and Betrayal: The Roots of Treason. American Philosophical Society.
    13. Osborne, D., & Gaebler, T. (1992). Reinventing Government: How the Entrepreneurial Spirit is Transforming the Public Sector. Addison-Wesley.
    14. Pierson, P., & Zegart, A. (2024). When do governments commit? The political economy of commitment devices. Annual Review of Political Science, 20, 361-382.
    15. Putnam, R. D., & Goos, D. (2002). Better Together: Restoring the American Community. Simon & Schuster.
    16. Putnam, R. D. (1993). Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy. Princeton University Press.
    17. Putnam, R. D. (2000). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. Simon & Schuster.
    18. Putnam, R. D., & Goss, K. A. (2002). “Introduction” In Putnam (ed), Democracies in Flux, the Evolution of Social Capital in Contemporary Society. Oxford University Press.
    19. Tohidfam, M., & Hosseinian, A. M. (2009). Integration of Action and Structure in the thoughts of Giddens, Bourdieu and Habermas and its Effect on the New Sociology. RESEARCH LETTER OF POLITICAL SCIENSE, 4(315), 79-107.
    20. Tohidfam, M., & Touserkani, A. (2021). An analysis of media policymaking: A transition from classical institutionalism to new institutionalism. Political Quarterly, 51(1), 81-99.
    21. Waren, K. (2024). Political commitment and institutional design. Cambridge University Press.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 تیر 1405