مطالعات راهبردی بسیج

مطالعات راهبردی بسیج

شناسایی و تبیین‌ ابعاد و مولفه‌های جهاد از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مختار ذاکری 1
آزیتا پورطرق 1
اسما قریشی کولغانی 2
1 گروه آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 کارمند اداره کل آموزش و پرورش هرمزگان.
چکیده
هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین‌ ابعاد و مولفه‌های جهاد مبتنی بر آموزه‌های قرآنی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش کدگذاری استقرایی داده‏ها انجام گرفت. نمونه مورد‌تحلیل، کل متن قرآن کریم بود که داده‏ها با رعایت قاعده‏ی اشباع نظری، به‌شیوه‌ی هدفمند گرد‏آوری گردید. به‌منظور اعتبارسنجی پژوهش از روش مسیر ممیزی، ضریب توافق و بازبینی توسط خبرگان استفاده شد. یافته‏های پژوهش حاکی از آن است که مفهوم جهاد، دارای دو بعد ظاهری و باطنی بوده که مکمل یکدیگرند. بعد بیرونی جهاد شامل نبرد با دشمنان خدا، دفاع در برابر تهاجم و کشتار مظلومانه و فدا کردن جان و مال و بعد درونی جهاد شامل گذشتن از دلبستگی‌های زندگی دنیا برای آخرت و تجاوز نکردن از حدود و مرزهای الهی است. لوازم و ویژگی‌های جهادگر شامل صبوری، نیکوکاری، پرهیزگاری، ایمان‌مداری، تن‌ندادن به ذلت و عدم‌سستی‌ورزی می‌باشد. سه مولفه‌ی کفرورزی، ترس از مرگ و ترس ازدست‌دادن جان و مال، به‌عنوان موانع شرکت در جهاد احصا گردید. مجوز شرکت درجهاد دربردارنده‌ی دو مولفه‌ی فرمان الهی و موردتهاجم و کشتارمظلومانه قرارگرفتن است و نهایتا اثرات جهاد شامل پوشیده شدن لغزشها، بالارفتن مقام، دستیابی به خیر و برکت، موردهدایت الهی قرارگرفتن و رسیدن به رستگاری و اثر ترک جهاد نیز مرگ بیهوده شناسایی شد.
کلیدواژه‌ها
جهاد
ابعاد جهاد
مولفه‌های جهاد
قرآن کریم
تحلیل استقرایی
موضوعات

عنوان مقاله English

Identifying and explaining the dimensions and components of jihad from the perspective of the Holy Quran

نویسندگان English

mokhtar zakeri 1
azita pourtorogh 1
asma ghoreishi 2
1 Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran
2 Employee of the Hormozgan General Directorate of Education.
چکیده English

The aim of the present study is to identify and explain the dimensions and components of jihad based on Quranic teachings. This study was conducted with a qualitative approach and with the inductive coding method of data. The sample analyzed was the entire text of the Holy Quran, and the data were collected by observing the rule of theoretical saturation. In order to validate the research, the audit trail method was used. The research findings indicate that the concept of jihad, like many other concepts mentioned in the Quran, includes two dimensions: external and internal, which complement each other; in other words, a true jihadist becomes a mujahid in the way of Allah when he develops both dimensions of jihad in his being and manifests them when necessary. The external dimension of jihad includes fighting against God's enemies, defending against invasion and unjust killing, and sacrificing one's life and property. The internal dimension of jihad includes selling the life of this world for the hereafter and not transgressing the divine limits and boundaries. The requirements and characteristics of a jihadist include patience, charity, piety, faith, resistance to humiliation, and non-lethargy. The three components of disbelief, fear of death, and fear of losing life and property were identified as obstacles to participating in jihad. The permission to participate in jihad includes two components: divine command and being attacked and killed unjustly. Finally, the effects of jihad include covering up one's mistakes, rising in status, achieving goodness and blessings, receiving divine guidance,

کلیدواژه‌ها English

: Dimensions of Jihad
Components of Jihad
Holy Quran
Inductive Analysis
6- منابع
6-1- منابع فارسی
مقاله­ها
1. احمدزاده، رضا(1398). تحلیل مضمونی ویژگیهای جهاد در آیات قرآن کریم. فرهنگ پژوهش، 40، 30-52.
2. براتی، حسین؛ نقی زاده، حسن؛ اسماعیلی زاده، عباس (1404). مفهوم سازی جهاد در قرآن کریم و تمایز معنایی آن با قتال (با تأکید بر آیه 73 سوره توبه). پژوهش های زبان شناختی قرآن، 14(1)، 146-129.
3. پارسا، فروغ(1403). مطالعه تطبیقی تفاسیر معاصر از آموزه جهاد در قرآن کریم با تمرکز بر آیه 190 بقره. اسلام‌شناسی و قرآن پژوهی در دنیای معاصر، 3(2)، 129-149.
4. جانی پور، محمد؛ ستوده نیا، محمدرضا (1393). تبیین راهبرد نرم‌افزارگرایانة جهاد در قرآن کریم. تحقیقات علوم قرآن و حدیث دانشگاه الزهرا، 11(3)، 61-82.
5. حسینی، مرضیه سادات؛ شریفی، محمدحسن؛ زینلی زاده، فاطمه ؛ حسینی، مریم السادات (1404). مفاهیم جهاد در اسلام: تحلیل جلوه های مختلف جهاد و تفاوت های آن با تروریسم و خشونت. تحقیقات راهبردی در تعلیم و آموزش و پرورش. 58 ، 313 - 326 .
6. سوادی، عصمت؛ منصوری، کیامرث ؛ اسدی کوه باد، هرمز (1404). جستاری در شاخصه‌های ایثارگری با محوریت آموزه‌های جهاد در اسلام. پژوهش های اعتقادی کلامی، 59، 255- 272 .
7.  سیدباقری، سیدکاظم(1399). نسبت سنجی جهاد و آزادی از منظر قرآن کریم. شبهه پژوهی مطالعات قرآنی، 2(2)، 89-112.
کرمی میرعزیزی، بیژن؛ بابازاده، عسگر؛ بهرامی، شبنم؛ قاسم پور، زهرا(1395). معناشناسی واژه جهاد در قرآن کریم. سراج منیر، 7(23)، 130-149.
8.  کریمی، محمود؛ بخشی، محمدرضا(1399). مفهوم شناسی جهاد کبیر در قرآن کریم و تبیین عرصه های آن. پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن، 8(2)، 187-206.
9.  منصوری، کیومرث؛ سوادی، عصمت؛ اسدی، هرمز(1404). جستاری در شاخصه های ایثارگری با محوریت آموزه های جهاد در قران. پژوهشهای اعتقادی کلامی، 15(59)، 255-272.
کتاب­ها
1.  ابن منظور(1988). لسان العرب . بیروت: دار الجیل.
2.  حلّى، حسن بن یوسف بن مطه(1414). تذکرة الفقهاء . قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام .
3.  الراغب الاصفهانى(1363). المفردات فى غریب القرآن. تهران: المکتبه المرتضویه.
4.  طریحى، فخرالدین(1375).  مجمع البحرین. تهران: کتابفروشى مرتضوى.
5.  عبدالرحمان، محمود(1986). معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة. قاهره: دارالفضیله
6.  فراهیدی، خلیل بن احمد(1414). کتاب العین. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
7.  قرآن کریم(1396). ترجمه محسن قرائتی. تهران: اوقاف
8.  ابن بابویه (شیخ صدوق)، محمد بن علی (1413ق). من لا یحضره الفقیه . تحقیق بخش پژوهش‌های اسلامی. قم: مؤسسة بعثت.
6-2- منابع فارسی به لاتین
References
References (in Persian)
Articles
1. Ahmadzadeh, Reza (2019). Thematic analysis of the characteristics of jihad in the verses of the Holy Quran. Farhang Pahozeh, 40, 30-52.
2.  Barati, Hossein; Naghizadeh, Hossein; Esmailizadeh, Abbas (1404). Conceptualization of Jihad in the Holy Quran and its semantic distinction from fighting (with emphasis on verse 73 of Surah At-Tawbah). Quranic Linguistic Research, 14(1), 129-146.
3.  Parsa, Forough (1403). A comparative study of contemporary interpretations of the doctrine of jihad in the Holy Quran with a focus on verse 190 of Al-Baqarah. Islamic Studies and Quranic Studies in the Contemporary World, 3(2), 129-149.
4. Janipour, Mohammad; Sotoudehnia, Mohammad Reza (2014). Explaining the Software-Oriented Strategy of Jihad in the Holy Quran. Research in Quranic and Hadith Sciences, Al-Zahra University, 11(3), 61-82.
5.  Seyyed Bagheri, Seyyed Kazem (2019). Evaluating the relationship between jihad and freedom from the perspective of the Holy Quran. Skeptical Research in Quranic Studies, 2(2), 89-112.
6.  Karami Mirazizi, Bijan; Babazadeh, Asgar; Bahrami, Shabnam; Ghasempour, Zahra (2016). Semantics of the word Jihad in the Holy Quran. Siraj Monir, 7(23), 130-149.
7.  Karimi, Mahmoud; Bakhshi, Mohammad Reza (2019). Conceptualization of the Great Jihad in the Holy Quran and Explanation of its Areas. Research Journal of Quranic Interpretation and Language, 8(2), 187-206.
Books
1.  Ibn Manzoor (1988). Arabic language Beirut: Dar Al-Jil.
2.  Hali, Hasan bin Yusuf bin Mutah (1414). Tazkira Faqhaa. Qom: Al-Bayt Institute, peace be upon them.
3.  Al-Raghib al-Isfahani (1363). Vocabulary in Gharib al-Qur'an. Tehran: Al-Mortazoeh Library.
4.  Tareehi, Fakhreddin (1375).  Bahrain Assembly. Tehran: Mortazavi bookstore.
5.  Abdul Rahman, Mahmoud (1986). Dictionary of jurisprudence and jurisprudence. Cairo: Dar al-Fuzileh
6.  Farahidi, Khalil bin Ahmad (1414). Kitab al-Ain Qom: Al-Nashar al-Islami Foundation.
7.  The Holy Quran (2016). Translated by Mohsen Karaati. Tehran: Awqaf
8. Ibn Babouyeh (Sheikh Sadouq), Muhammad bin Ali (1413 AH). I do not remember the scholar. Islamic research department research. Qom: Baath Foundation.
6-3- منابع لاتین
References (in English)
Books
1.  Maykut، P. & Morehouse، R. (1955). Beginning Qualitative Research: A Philosophic and Practical Guide. London: Falmer Press.